De Nederlandse goederenhandel met de Verenigde Staten is in 2026 duidelijk teruggelopen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek bedroeg de uitvoer in de eerste zes maanden 13,0 miljard euro. Dat was 25,0 procent minder dan in dezelfde periode van 2025, een afname van ongeveer 4,3 miljard euro. [1] Voor exporteurs maakt deze ontwikkeling de discussie over Amerikaanse invoerheffingen concreet: het gaat om toegang tot een markt en om de waarde van toekomstige orders.
Machines en vervoermaterieel leverden met een daling van 2,0 miljard euro de grootste bijdrage in absolute bedragen. Hun uitvoerwaarde nam met 25,8 procent af. Ook chemische producten en gefabriceerde goederen werden minder uitgevoerd, met dalingen van respectievelijk 30,5 en 22,9 procent. [1] De cijfers laten zien dat de verandering meerdere productgroepen raakt. Zij bewijzen op zichzelf echter niet welk deel van de daling uitsluitend door invoerheffingen wordt veroorzaakt.
De periode van deze statistieken is daarbij belangrijk. Het eerste halfjaar eindigde voordat op 24 juli 2026 het nieuwe Amerikaanse stelsel van sectie 301-heffingen inging. Die maatregel kan daarom niet als directe oorzaak van de hele eerdere daling worden gepresenteerd. Voor een actuele beoordeling moeten handelscijfers uit verschillende maanden en de regels die toen golden zorgvuldig uit elkaar worden gehouden. [1][2]
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland legt uit dat bij de nieuwe regeling voor betrokken EU-producten het normale meestbegunstigingstarief wordt meegerekend. Ligt dat tarief onder tien procent, dan vult de aanvullende sectie 301-heffing de som aan tot tien procent. Bij een normaal tarief van vier procent komt er bijvoorbeeld zes procent bij. Producten met een normaal tarief van tien procent of hoger krijgen onder deze maatregel geen extra invoerrecht. [2]
Daarnaast blijven uitzonderingen en afzonderlijke sectorale maatregelen van belang. Goederen die onder sectie 232 vallen, zijn uitgesloten van deze sectie 301-maatregel. [3] Daardoor kan een algemeen tariefcijfer niet voor elke zending worden gebruikt. Een onderneming moet haar productindeling kennen en nagaan welke regels daadwerkelijk van toepassing zijn. Een schatting op basis van alleen het land van verzending kan de verkeerde uitkomst opleveren.
Juist voor de Nederlandse handelsfunctie is de oorsprong van goederen essentieel. RVO benadrukt dat het land van oorsprong bepalend is voor het toepasselijke Amerikaanse invoertarief, niet simpelweg het land waaruit de goederen worden verzonden. [4] Een product dat via een Nederlands distributiecentrum naar de Verenigde Staten gaat, krijgt daardoor niet automatisch een Nederlandse oorsprong. Het verschil tussen produceren, opslaan en doorverkopen kan dus ook gevolgen hebben voor de douanebehandeling.
Wie de kosten economisch draagt, hangt mede af van de afspraken tussen verkoper en koper. RVO wijst op de rol van de leveringsvoorwaarden. Normaal betaalt de Amerikaanse importeur de invoerrechten, terwijl afspraken zoals levering met betaalde rechten andere verantwoordelijkheden kunnen meebrengen. [4] Vervolgens kunnen partijen opnieuw over de prijs onderhandelen. Een leverancier kan bijvoorbeeld een deel van de druk voelen als de klant een korting vraagt.
Voor handelsbedrijven zijn daarom meerdere berekeningen nodig. Een product kan ondanks een hogere invoerprijs aantrekkelijk blijven wanneer het moeilijk te vervangen is. Bij een eenvoudiger vervangbaar product kan de afnemer eerder naar een alternatief zoeken. Als economische analyse betekent dit dat dezelfde heffing verschillende gevolgen kan hebben voor orders, voorraad en marges. Het is geen vaststaand patroon voor alle Nederlandse ondernemingen.
Nederland opereert binnen de gemeenschappelijke handelspolitiek van de Europese Unie. De Europese Commissie onderhandelt namens de lidstaten over handelsakkoorden met derde landen. [5] De Nederlandse rol bestaat daardoor uit het bijdragen aan de gezamenlijke positie en het ondersteunen van bedrijven bij hun aanpassing. Europese onderhandelingen en nationale economische belangen komen bij elkaar in de voorwaarden waaronder een Nederlandse onderneming haar goederen kan verkopen.
De dalende handelswaarde geeft Nederlandse exporteurs aanleiding om hun Amerikaanse activiteiten opnieuw te beoordelen. De cijfers betreffen een specifieke periode en moeten naast de veranderende regels worden gelezen. Hoe een afzonderlijk bedrijf daarop kan reageren, hangt af van zijn producten, contracten en klanten. Nieuwe afzetmogelijkheden kunnen helpen, maar het opbouwen ervan vergt eveneens tijd en investeringen.
Voor Nederland wordt de veranderende handelsorde zichtbaar in praktische beslissingen over een volgende order. Welk tarief geldt, waar komt de waar juridisch vandaan en welk prijsniveau accepteert de koper? Het antwoord op die vragen bepaalt of een handelsrelatie economisch bruikbaar blijft. De kwaliteit van de productinformatie en de afspraken met zakenpartners zal daarom een belangrijke rol spelen bij het behouden van toegang tot de Amerikaanse markt.
Sources
- [1] CBS — Goederenexport naar de Verenigde Staten in het eerste halfjaar van 2026
- [2] RVO — Stand van zaken van de Amerikaanse invoerrechten
- [3] Amerikaanse handelsvertegenwoordiger — Uitzonderingen op de sectie 301-maatregel
- [4] RVO — Vragen over oorsprong en betaling van invoerrechten
- [5] Europese Commissie — Totstandkoming van het gemeenschappelijke handelsbeleid